Publications

“High standards of professional work.” (IFLR1000, 2017)

02.12.2019

Interview for “Znad Wilii” radio station about instant loans, credits and consumer rights to early repayment of debt.

What do you need to know before taking a credit? What are your rights and duties once you take a credit? Instant loans or consumer credit is a hot topic. There has been public interest regarding consumer rights to early repayment of debt. Primus Derling lawyer and member of Lithuanian Polish Lawyers Association Aneta Blaževič recently talked about this issue for a radio station “Znad Wilii“. The conversation was part of the radio show “Conscious citizen”.


Please find the summary ⇓ in English:

Early repayment of consumer credit

Consumer’s right to repay credit early results from the implementation of Part 1 Article 16 of the Directive 2008/48 / EC of the European Parliament and of the Council of 23 April 2008 on credit agreements for consumers and repealing Council Directive 87/102/EEC (hereinafter – Directive 2008/48) into the Lithuanian regulation, according to which a consumer shall be entitled to discharge fully or partially his obligations under a credit agreement at any time. In accordance with Part 1 Article 17 of the Law on Consumer Credit of the Republic of Lithuania, the consumer has the right to discharge fully or partially the credit at any time before the date specified in the agreement and having done so, he/she has the right to reduce the total cost of the consumer credit, including interest and costs for the remaining duration of the credit agreement, calculated from the day of repayment of the credit or a part thereof. Therefore, the borrower may exercise this right throughout the duration of the consumer credit agreement, whereas the lender shall not limit or excessively complicate the exercise of this right.

At this point, it is worth paying attention to the relatively new Judgment No. C-383/18 of the Court of Justice of the European Union dated 11 September 2019. In this case the Court of Justice of the European Union (CJEU) resolved the question for a preliminary ruling regarding the interpretation of Part 1 Article 16 in connection with Article 3 [letter] g) of the Directive 2008/48 and explained that the interpretation of these provisions should be made in such a way that the consumer’s right to reduce the total cost of credit in the event of early repayment covers all costs that were imposed on the borrower. Thus, the judgment of the CJEU resolved the doubts and once again confirmed that not only interest, but also all other costs falling within the definition of the total cost of credit are subject to reduction. It is expected that the European practice of applying the reduction of the total cost of credit in the event of its early repayment by the borrower will also apply to lenders in Lithuania soon.


The full comment in Polish is available below ⇓ or listen to ⇒ the radio show in Polish: vol. 1, vol.2 & vol.3.

PRIMUS DERLING prawnik Aneta Blaževič w radiu „Znad Wilii“ programie „Świadomy obywatel” przybliżyła słuchaczom wiedzę na temat kredytu konsumenckiego, przedstawiła uprawnienia i obowiązki kredytodawcy i kredytobiorcy,  wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim Republiki Litewskiej z dnia 23 grudnia 2010 roku, podzieliła się  uwagami, związanymi z najważniejszą  informacją, z którą warto zapoznać się konsumentowi przed zaciągnięciem kredytu konsumenckiego.

Ogromnym zainteresowaniem słuchaczy cieszyła się sekcja prawna w zakresie uprawnień konsumenta do przedterminowej spłaty kredytu. Poniżej w artykule prawnik Aneta Blaževič bardziej szczegółowo przedstawia owy temat.

Przedterminowa spłata kredytu konsumenckiego
Uprawnienie konsumenta do przedterminowej spłaty kredytu wynika z implementacji do litewskiego porządku prawnego art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (dalej – Dyrektywa 2008/48), zgodnie z którym konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 23 grudnia 2010 r., konsument ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie i uczyniwszy to, ma on prawo do obniżenia całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego, obejmującego odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy o kredyt konsumencki, obliczany od daty spłaty kredytu konsumenckiego lub jego części. W związku z tym kredytobiorca może korzystać z tego prawa przez cały okres obowiązywania umowy o kredyt konsumencki, kredytodawca natomiast nie może ograniczać ani nadmiernie komplikować możliwości korzystania z tego prawa.

Jednak należy zauważyć, że ani Ustawa o kredycie konsumenckim, ani żadne inne ustawodawstwo regulujące działalność udzielania kredytu konsumenckiego nie określa procedury, zgodnie z którą kredytobiorca mógłby w dowolnym momencie skorzystać z prawa do wypełnienia całości lub części swoich zobowiązań wynikających z umowy o kredyt konsumencki oraz prawa do obniżenia całkowitego kosztu kredytu. Jednakże w art. 11 ust. 2 pkt 17 ustawy o kredycie konsumenckim jest przewidziane, że procedura, w ramach której konsument kredytu konsumenckiego może skorzystać z prawa do spłaty kredytu konsumenckiego powinna być przewidziana w umowie o kredyt konsumencki. Wynika zatem, że ustawa zezwala stronom umowy o kredyt konsumencki na uzgodnienie procedury wykonywania tych praw w umowie o kredyt konsumencki. Należy jednak zauważyć, że ustalenia dotyczące przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego zawarte w umowie o kredyt konsumencki same w sobie nie mogą pozbawić kredytobiorcy prawa ani nadmiernie komplikować spłaty kredytu lub jego części w dowolnym momencie i/lub w całości żądać obniżenia całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego.

W opinii Banku Litwy, przypadki, ktróre nadmiernie komplikowałyby prawo konsumenta do wcześniejszej spłaty kredytu lub jego części stanowią takie warunki umowy jak: umowa o kredyt konsumencki określa wyjątkowo długi termin (około 30 dni) na poinformowanie o wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego lub gdy umowa o kredyt konsumencki określa konkretne daty (ostatni dzień miesiąca itp.) gdy kredytobiorca może skorzystać z uprawnienia do przedterminowej spłaty kredytu.

Kredytobiorca według swego uznania może wypełnić nie calość zobowiązania ale tylko jego część, dlatego istotne jest, aby umowa o kredyt konsumencki wyraźnie uwzględniała i określała konsekwencje spłaty części kredytu konsumenckiego, tzn. w jaki sposób zostanie zaliczona przedpłata kredytu konsumenckiego i jak umowa będzie dalej realizowana, na przykład: czy wcześniejsza spłata części kredytu konsumenckiego skróci termin spłaty kredytu konsumenckiego, pozostawiając miesięczne raty bez zmian, czy zostaną obniżone miesięczne raty pozostawiając termin spłaty kredytu.

Należy zauważyć, że art. 17 ust. 1 Ustawy o kredycie konsumenckim odnosi się nie tylko do obniżenia odsetków, ale także do zmniejszenia wydatków (prowizje i wszelkie inne opłaty związane z umową o kredyt konsumencki), które łącznie stanowią całkowity koszt kredytu konsumenckiego. Tymczasem koszty zawarte w całkowitych kosztach kredytu konsumenckiego są określone w art. 2 ust. 3 Ustawy o kredycie konsumenckim (przyjęty na podstawie art. 3 [lit.] g Dyrektywy 2008/48).  Co mianowicie znaczy, iż w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o wszystkie możliwe koszty kredytu, niezależnie od ich charakteru i  niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tymże wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie.

W naszej praktyce, o ile mamy do czynienia z takimi przypadkami, dane prawo konsumenta nie zawsze znajdzie zastosowanie, a mianowicie dlatego, iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, kredytodawca z reguły przelicza i obniża jedynie odsetki kredytu proporcjonalnie do skróconego okresu kredytowania, nieuwzględniając wszystkich kosztów początkowych, takich jak opłaty przygotowawcze, opłaty administracyjne, opłaty wstępne itp.  Konsumenci zatem, z powodu braku wiedzy na ten temat, często nie w pełni korzystają ze swego uprawnienia do obniżenia całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na stosunkowo świeży Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 r. nr C-383/18. W tej sprawie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozstrzygnął pytanie prejudycjalne, odnośnie interpretacji  art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 [lit.] g) Dyrektywy 2008/48 i wyjaśnił, iż interpretacji tych przepisów należy dokonywać w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na kredytobiorcę. A więc wyrok TSUE rozwiązał wątpliwości i kolejny raz potwierdził, że obniżce podlegają nie tylko odsetki, ale również wszelkie pozostałe koszty, mieszczące się w definicji całkowitego kosztu kredytu. Pozostaje oczekiwać, że Europejska praktyka stosowania redukcji całkowitego kosztu kredytu w przypadku dokonania jego przedterminowej spłaty przez kredytobiorcę będzie miała również zastosowanie wśród kredytodawców na Litwie.


Audio version copyright is vested with Lithuanian Polish Lawyers Association (Lietuvos Lenkų Teisininkų Sąjunga).